Enkele weken geleden bezocht De 100 van RAP Villa te Meijendel van cepezed in Wassenaar. Een bijzonder werk, want P’s eigen woonhuis en winnaar van de Rijnlandse Architectuur Prijs 2025. En toen vooral bejubeld vanwege de combi van moderne bouwtechniek, duurzaamheid en transparante architectuur. Op de foto’s zagen we een prachtig reflecterende doos die het meest fantastische duinlandschap zowel weerspiegelt als in zich opneemt in één van de meest luxe woonomgevingen van het land.
En wat een ongelooflijk consistent oeuvre heeft deze man opgebouwd! Aan de hand van de maquette van zijn eerste huis zien we hoe weinig zijn werkwijze gedurende de jaren eigenlijk veranderd is en hoe die tegelijk de tand des tijds moeiteloos heeft weerstaan. Geen modieuze afslagen of het mee willen doen aan hypes en trends, maar geboren uit een fascinatie en frustratie over de bouw: de meest vieze manier van scheppen. Dat laatste moest toch beter kunnen. Met inspiratie vanuit een cross-over van industrieel ontwerp en architectuur is een manier gevonden: geheel vanuit de techniek doordachte ontwerpen die nieuwe ruimtes scheppen. Elke schroef op de juiste wijze geplaatst, panelen en andere bouwdelen vanuit standaardmaten verwerkt en samengebracht binnen een vooraf geproduceerde draagstructuur die met precisie ter plaatse is samengesteld.
Bouwen wordt dan samenstellen in plaats van het continu oplossen van aanvaringen tussen materialen. Minder gezaag, geboor, gestort … meer gestapel, geschroef, geplak. Meer snelheid, meer controle, minder lawaai, …. Maar vooral een zekerder voorspelbaarder uitkomst.
Veel architecten komen er gedurende hun werkzame leven achter hoe de bouw werkt. De sublieme lekkende voorbeelden zijn er genoeg. Weinigen is gegeven daar direct grip op te hebben en tegelijk aantrekkelijke ruimtekunst op te kunnen leveren. In dat laatste ligt natuurlijk pas echt de kernkwaliteit van de goede architect.
De diagonaal opzet van de eerste villa in Delft blijkt dan niet heel erg begrepen door de nieuwste bewoners, maar had weldegelijk een spectaculaire nieuwe ruimtelijkheid voor woningbouw. En juist die toevoeging van ruimtelijke ingenieusiteit is de grootste kracht van het werk. Van buiten lijkt ook deze nieuwe villa in Wassenaar een doos, maar van binnen opent zich een reeks van ruimtes, meer en minder gesloten, lichter en donkerder, verder te openen of af te sluiten (met schuifdeuren of zonwering). Zo een reeks van gebruiksmogelijkheden en mogelijke architecturale routes door het gebouw mogelijk makend. Daglicht komt van voor, achter, opzij, maar ook van boven en (door transparante vloeren en tredes) zelfs van onder. Het landschap stapt naar binnen en het huis stapt het landschap in.
In de details worden de hoogstandjes pas echt zichtbaar: de rollende glaspanelen die als schuifdeuren zijn ingezet, de weggewerkte deurgrepen, … tot de in verstek gezaagde glaspanelen op de balkons. Weinigen die het zouden zien, maar de kopse glaskanten werden hiermee vermeden en het aanzicht van het gebouw wordt ermee vervolmaakt. Je moet een freak zijn om zover te willen gaan, maar OMG wat een resultaat!
Valt er dan helemaal niks op aan te merken? Nou, we kunnen nog een enorme boom opzetten over de duurzaamheidsaspecten van dit project en er zijn hier en daar zelfs steekjes gevallen in de enorme precisie waarmee het complex is samengesteld.
Intrigerend is dat het huis natuurlijk vooral een weerspiegeling is van de ontwerper zelf. Voor de niet architecten werden alle stereotypen bevestigd door P zelve: een charmante man, geheel in zwart gekleed, goede presentator, sterke opvattingen, hoofd en bijzaken scheidend en fijntjes tot de kern komend. Zijn woning is de vertegenwoordiging van wie hij is. Architectuur als uiting van de scheppende persoon. Laat me je woning zien en ik vertel wie je bent….
Martin Verwoest – mei 2026